Sự phát triển của nền kinh tế số đang tạo ra những cách thức khởi nghiệp mới, khi người trẻ có thể bắt đầu kinh doanh từ mạng xã hội, thương mại điện tử hoặc một công việc freelance. Với Gen Z, hành trình trở thành doanh nhân không nhất thiết bắt đầu bằng một văn phòng hay nguồn vốn lớn.
Từ nền tảng số đến mô hình kinh doanh
TikTok, YouTube, Instagram hay LinkedIn đang ngày càng vượt ra ngoài vai trò của một nền tảng mạng xã hội. Với nhiều người trẻ, đây là nơi xây dựng cộng đồng, tìm kiếm khách hàng và thử nghiệm những ý tưởng kinh doanh đầu tiên.
Một video ngắn có thể đưa sản phẩm đến hàng nghìn người dùng. Một tài khoản cá nhân có thể trở thành kênh bán hàng. Một người có chuyên môn có thể sử dụng mạng xã hội để tiếp cận khách hàng mà không cần đầu tư ngay vào một hệ thống kinh doanh lớn.
Sự thay đổi này đang làm giảm đáng kể rào cản ban đầu đối với những người muốn thử sức với kinh doanh. Thay vì phải chuẩn bị đầy đủ mọi nguồn lực trước khi bước vào thị trường, người trẻ có thể bắt đầu với quy mô nhỏ và từng bước mở rộng dựa trên phản hồi thực tế.
E-commerce mở rộng cơ hội thử nghiệm thị trường
Cùng với mạng xã hội, thương mại điện tử đang trở thành một “cửa ngõ” khác để thế hệ trẻ bước vào kinh doanh.
Một sản phẩm có thể được giới thiệu, quảng bá và bán trực tuyến mà không nhất thiết phải có cửa hàng vật lý. Người bán cũng có thể thử nghiệm nhiều sản phẩm, nhóm khách hàng và cách tiếp cận khác nhau trước khi quyết định đầu tư lớn hơn.
Đặc biệt, sự kết hợp giữa e-commerce, nội dung số và livestream đang tạo ra một hành trình tương đối liền mạch từ tiếp cận khách hàng đến mua hàng.
Đối với những người mới bắt đầu, đây là lợi thế đáng kể. Thị trường có thể được kiểm chứng từ quy mô nhỏ, qua đó giúp người kinh doanh nhận biết sản phẩm nào thực sự có nhu cầu thay vì chỉ dựa trên dự đoán ban đầu.
Creator economy: Khi cộng đồng trở thành tài sản kinh doanh
Một trong những xu hướng đáng chú ý của thế hệ doanh nhân trẻ là sự phát triển của creator economy - nền kinh tế sáng tạo nội dung.
Không ít người bắt đầu bằng việc xây dựng nội dung về một lĩnh vực mà họ có kiến thức hoặc sở thích. Khi cộng đồng phát triển, hoạt động sáng tạo nội dung có thể mở rộng sang hợp tác thương hiệu, cung cấp dịch vụ, bán sản phẩm hoặc xây dựng thương hiệu riêng.
Điểm khác biệt nằm ở chỗ creator có thể sở hữu một cộng đồng trước khi sở hữu một doanh nghiệp.
Sự chú ý của người dùng vì thế đang trở thành một nguồn lực kinh doanh mới. Tuy nhiên, lượng người theo dõi không đồng nghĩa với một mô hình kinh doanh thành công. Thách thức tiếp theo là chuyển cộng đồng thành khách hàng và tạo ra giá trị đủ bền vững.
Từ freelancer đến agency, rồi startup
Không phải mọi doanh nhân trẻ đều bắt đầu bằng ý tưởng thành lập startup.
Một con đường khác đang ngày càng phổ biến là bắt đầu từ freelance. Một cá nhân nhận dự án trong lĩnh vực thiết kế, marketing, công nghệ, sản xuất nội dung hoặc tư vấn. Khi số lượng khách hàng tăng lên, họ có thể hình thành một nhóm cộng sự, phát triển thành agency và sau đó xây dựng sản phẩm hoặc mô hình kinh doanh riêng.
Freelancer → Agency → Startup vì vậy có thể trở thành một hành trình khởi nghiệp tự nhiên.
Ưu điểm của cách tiếp cận này là người sáng lập có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với thị trường ngay từ đầu. Những vấn đề lặp lại trong quá trình làm việc với khách hàng cũng có thể trở thành nguồn ý tưởng cho sản phẩm mới.
Thay vì bắt đầu bằng câu hỏi “Tôi có ý tưởng gì?”, nhiều người có thể bắt đầu từ câu hỏi “Thị trường đang cần giải quyết vấn đề gì?”
Làm việc từ xa, đội ngũ cũng không còn bị giới hạn bởi địa lý
Cách một startup vận hành cũng đang thay đổi cùng với cách nó được hình thành.
Các công cụ làm việc trực tuyến cho phép một đội ngũ phối hợp mà không nhất thiết phải ngồi chung một văn phòng. Founder có thể ở một thành phố, nhân sự công nghệ ở một nơi khác và cộng tác viên làm việc từ nhiều địa điểm.
Mô hình làm việc từ xa và đội ngũ phân tán giúp doanh nghiệp trẻ linh hoạt hơn trong tuyển dụng và vận hành. Thay vì chỉ tìm nhân sự trong phạm vi nơi đặt văn phòng, startup có thể tiếp cận nguồn lực rộng hơn.
Tuy nhiên, sự linh hoạt này cũng đặt ra yêu cầu mới về quản trị. Khi đội ngũ không làm việc trực tiếp cùng nhau, doanh nghiệp cần có cách giao tiếp, phân công và kiểm soát công việc rõ ràng để duy trì hiệu quả.
Khởi nghiệp đang thay đổi, nhưng bài toán cốt lõi vẫn còn đó
Từ mạng xã hội, thương mại điện tử đến creator economy và mô hình làm việc từ xa, công nghệ đang giúp người trẻ rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng đến thị trường.
Khởi nghiệp vì thế không còn nhất thiết bắt đầu bằng một văn phòng, một đội ngũ lớn hay một khoản vốn đáng kể. Nó có thể bắt đầu từ một tài khoản mạng xã hội, một đơn hàng đầu tiên hay một dự án freelance.
Nhưng khi rào cản gia nhập thị trường giảm xuống, cạnh tranh cũng trở nên gay gắt hơn. Với thế hệ doanh nhân mới, công nghệ có thể giúp bắt đầu nhanh hơn, nhưng khả năng tạo ra giá trị thực, hiểu thị trường và xây dựng mô hình kinh doanh bền vững mới quyết định doanh nghiệp có thể đi bao xa.
